Voor elke hond is het belangrijk dat hij een eigenaar heeft die zich enigszins heeft verdiept in hondengedrag. Op deze manier kun jij je hond beter begrijpen, maar ook beter begeleiden en trainen. Zeker met een herplaatser of een hond uit het buitenland die mogelijk al een rugzakje hebben, is enige kennis noodzakelijk om samen zo harmonieus samen te leven en een goede band te krijgen met je hond. Want een hond in zijn sas is niet alleen fijn voor de hond, maar zeker ook voor jou als eigenaar.

De volgende informatie komt voort uit de nieuwste wetenschappelijke onderzoeken naar honden. Vooral door de nieuwe feiten en inzichten van Jaak Panksepp en John Bradshaw zijn we de hond de afgelopen jaren beter gaan begrijpen.

Dominantie een achterhaald concept

Al jaren lang zijn er verkeerde aannames gedaan over honden en gedrag. Men was er van overtuigd dat een hond altijd bezig is met de baas willen zijn, hoger op de ladder willen komen binnen de hiërarchie in de roedel. En om dit voor elkaar te krijgen zou een hond dan agressie inzetten.Deze theorie komt voort uit een onderzoek met wolven uit de jaren 60. Ze hebben toen een samengestelde groep wolven in een vrij kleine ruimte en met een te kort aan voedsel in gevangenschap geobserveerd. Er ontstond in deze situatie heel veel agressie onderling.Op basis van de observaties concludeerden ze dat de status van de roedel leider, de “alfa”, heel belangrijk was en dat de wolven door middel van conflicten continu bezig waren om deze status te krijgen. Of in ieder geval hogerop te komen in de rangorde.Toentertijd werd er nog vanuit gegaan dat je het gedrag van wolven kon koppelen aan het gedrag van honden.Nu zijn er andere inzichten, wolven leven namelijk in familiegroepen, en de situatie in het onderzoek was hierdoor voor de wolven een onnatuurlijke situatie. Daarnaast stamt onze hond ook niet af van de wolven soort waarbij het onderzoek heeft plaats gevonden. De wolf waar onze hond mogelijk van afstamt is al uitgestorven. Maar het aller belangrijkste is; een hond is geen wolf!

Toch hoor je helaas nog veel mensen in het bos of hondenpark, maar zelfs dierenartsen en sommige hondenscholen het hebben over een dominante hond. Helaas hebben deze mensen zich nog niet laten bijscholen en begrijpen ze de hond dus ook nog niet op de juiste manier.Dit zorgt ook vaak voor onbegrepen honden en een verkeerde training of opvoeding. Want vanuit de dominantie theorie wordt er veel gewerkt met correcties, zowel fysiek als verbaal, want je moet je hond laten weten dat jij “de baas”bent.Omdat dit in hondenland dus nog heel veel heerst, is het belangrijk om als hondeneigenaar te weten dat dit een achterhaald concept is en de dominante hond dus niet bestaat.

Maar hoe kun je bepaald hondengedrag dan wel verklaren.  Belangrijk voor de hond zijn resources, de sociale band en leerervaringen. Een resource is iets wat voor de hond belangrijk is. Dit kan zijn, eten, een fijne lig plek, een speeltje, maar ook jij als eigenaar. Je zou het ook kunnen uitleggen in een Nederlands woord als rijkdommen voor de hond.  Hoe belangrijk het voor de hond is, is afhankelijk van de situatie en het karakter van de hond. Hoe belangrijk een resource voor een hond is en wat hij geleerd heeft over zijn tegenstander, bepalen hoe een hond reageert in interactie met de ander. Hoe honden met elkaar of met ons omgaan, is gebaseerd op wat ze graag willen hebben of houden en op wat de ander in het verleden heeft gedaan (leerervaringen). Als je hier meer over wilt weten, onderin staan een aantal links met nuttige sites van o.a. Monique Bladder die hier een artikel over heeft geschreven.

Stress-signalen

Honden communiceren via lichaamstaal en zijn zeer conflict vermijdend. Via hele herkenbare, maar ook kleine subtiele signalen, maakt een hond kenbaar dat hij zich niet op zijn gemak voelt of dat hij liever geen conflict wenst aan te gaan. Goed gesocialiseerde honden zullen hier dus ook naar luisteren. Met deze signalen geeft een hond aan dat hij ruimte wil en geen conflict wil aangaan.Maar ook laat een hond hiermee zien dat hij zich niet prettig voelt in de situatie waarin hij zich begeeft. En dit gevoel kan bij de hond stress veroorzaken, vandaar dat ze ook wel stress-signalen worden genoemd. En daarom is het belangrijk als eigenaar dat je deze signalen herkent.Als jij ziet dat je hond stress-signalen afgeeft, is het belangrijk dat jij hem uit de situatie haalt, of zelf afstand neemt, wanneer de signalen naar jou toe gericht zijn.Wanneer een hond stress-signalen laat zien en hier wordt niet op gereageerd, dan kan het zijn dat een hond zich genoodzaakt voelt om agressie in te zetten.

De meest voorkomende stress-signalen zijn;

  • Tongelen ( hierbij likt de hond over zijn neus of zijn lippen)
  • wegkijken ( het hoofd wordt weggedraaid)
  • gapen
  • hijgen
  • pootje heffen ( de hond tilt heel kort of wat langer één van zijn voorpoten op)
  • oogwit laten zien ( je ziet duidelijk de witte randen van de ogen)
  • schudden ( dit is vaak na een stressvolle situatie om de stress kwijt te raken)
  • vocaliseren (blaffen, piepen, janken)
  • lichamelijke onrust ( druk zijn, hyper, heen en weer lopen, geen rust kunnen vinden)
  • knipperen met de ogen
  • trillen
  • het stijf dichtsluiten van de bek
  • bevriezen ( het hele lichaam verstijfd en de hond blijft staan)
  • vertraagd bewegen (sluipen)
  • op de rug liggen met opgetrokken pootjes en wegkijken

In een stressvolle situatie voor de hond, zal deze meerdere stress-signalen tegelijkertijd of achter elkaar laten zien.Het zal per hond en situatie verschillen hoeveel stress-signalen de hond laat zien. Vindt de hond het maar een klein beetje spannend, dan zal hij maar een paar subtiele signalen laten zien. Maar vindt de hond het echt heel vervelend, dan zal hij meerdere stress-signalen laten zien en is het noodzakelijk je hond zo snel mogelijk uit de situatie te halen.

De stressemmer

Opwinding en stress spelen een belangrijk rol in het gedrag van de hond. De ene hond kan beter met stress omgaan dan de andere hond. En soms vindt een hond een situatie wel eng en de andere keer doet het hem niks. Als je de theorie van de stress-emmer kent ( trigger stacking in het engels) dan is het gedrag van je hond al een stuk beter te begrijpen.Stress is een reactie op een emotie van de hond. De emotie zet de hond ertoe aan om in actie te komen en dit noemen we stress of opwinding. Dit kan zowel gaan om een negatieve emotie zoals angst (stress), maar ook om een positieve emotie zoals blijheid (opwinding).

De stress-emmer bij de hond is een denkbeeldige emmer. Bij de ene hond is de emmer groter, dan bij de andere hond. Elke emmer is gevuld met een gezonde hoeveelheid stress-hormonen. Maar elke keer dat je hond in een situatie komt die stress of opwinding veroorzaakt dan vult de stress-emmer. Normaliter daalt de stress (cortisol) door slaap of hersenwerk of op het kauwen van een lekker bot. Maar soms ervaart de hond te veel stress (prikkels) en stroomt de emmer over. Dit zorgt dan voor een kort lontje. De prikkels die je hond met een te gevulde emmer krijgt, kan hij dan niet meer goed verwerken. En dit zorgt voor explosief gedrag, zoals uitvallen, hyper gedrag, niet kunnen slapen of veel blaffen.

Hoe herken je stress;

  • stress-signalen (zoals hierboven genoemd)
  • markeren (overal tegen aan plassen)
  • rijgedrag
  • coping mechanismen; vluchten, bevriezen, vechten en de gekke 5 minuten ( heel hard rondjes rennen met een lage aangeknepen staart)

Hoe voorkom je stress;

  • kennis van de stress-signalen en de stress-emmer

Wanneer jij je hond kan lezen aan de hand van de signalen die hij afgeeft, dan kun je je hond eerder steun bieden of uit de situatie halen. Op deze manier zorg je dat de stress oploopt.

  • een hond heeft ongeveer 16 tot 18 uur slaap per dag nodig

Een hond heeft veel slaap nodig om alle prikkels van de dag te kunnen verwerken en om de stress emmer weer te legen. Van de 24 uur heeft een hond 16 tot 18 uur slaap nodig. Door er voor te zorgen dat jouw hond voldoende slaap krijgt, zorg je ervoor dat hij beter met stress om kan gaan

  • zelf controle tijdens de wandeling

Laat je hond ook regelmatig zelf de route bepalen wanneer je aan het wandelen bent. Wanneer een hond de controle heeft zorgt dit voor zelfvertrouwen en versterk je de band met je hond.

  • de hond kan informatie verzamelen ( snuffelen, kijken)

Snuffelen is ontzettend belangrijk voor een hond. Zoals iedereen waarschijnlijk wel weet, heeft de hond een ontzettend goede neus. Hiermee verzamelt hij enorm veel informatie wanneer hij aan het wandelen is. De hond ruikt wie er langs is geweest, wie waar heeft geplast en haalt ook informatie uit de plas van andere honden. Hoe meer informatie een hond heeft over zijn omgeving hoe meer vertrouwen dit geeft en hierdoor ook minder stress.

  • geen correcties ( werk alleen met beloningen)

Het werken met correcties is niet alleen voor het welzijn van je hond af te raden, maar ook recent wetenschappelijk onderzoek heeft bewezen dat werken met beloningen beter werkt dan het werken met correcties. Daarnaast heeft het geven van correcties ook invloed op de band die je met je hond hebt. En correcties zowel fysiek als verbaal zorgen voor stress bij de hond.

  • fysieke en mentale voldoening

Een hond heeft ongeveer 1 ½ uur per dag beweging nodig. Die anderhalf uur verdeel je over de dag door bijvoorbeeld één keer een uur te wandelen en een keer een half uur. Daarnaast zijn er nog een tweetal korte plasrondjes nodig. Maar wat veel mensen niet weten is dat mentale uitdaging misschien nog wel belangrijker voor een hond is. Dit kan door middel van training, maar vooral ook hersenwerk en zoekspelletjes .

  • regels en structuur

Honden zijn gebaat bij voorspelbaarheid. Daarom zijn regels en structuur belangrijk en vooral ook dat het hele gezin dit op dezelfde manier hanteert. Dus op gezette tijden eten, wandelen, slapen, spelen etc. En is de regel dat de hond niet op de bank mag, wees hier dan consequent in en zorg dat iedereen uit het gezin deze regel hanteert.

  • Een eigen (prikkel arme) plek in huis met een fijne slaapplek.

Een fijne mand of kussen waar de hond lekker in kan slapen, op een plek in huis die niet al te druk is. Dus leg de hond niet op een plek waarbij een doorloop is. En zorg ook dat de hond wel bij jouw in de buurt kan liggen. En nog fijner is wanneer de hond de keuze heeft uit een aantal slaapplekken en af en toe kan opstaan en kiezen om ergens anders even te gaan liggen.

Het gedrag van de hond wordt aangezet door emoties. Honden beleven emoties op dezelfde manier als wij. De hond bezit 7 emotionele systemen (Panksepp)

  • Seeking (exploreren)
  • Grief (panic) (eenzaam, verlaten voelen)
  • Rage (frustratie, boosheid)
  • Play (spel)
  • Lust
  • Care (verzorgen)
  • Fear (angst)

Probleemgedrag bij honden wordt meestal veroorzaakt door negatieve emoties. Ervaart u probleemgedrag bij uw hond, neem dan contact op met nazorg van TWAS.De bovenstaande informatie is een beknopte uitleg over de hond.  Dit helpt u al voor een deel om u hond goed te begeleiden en ervoor te zorgen dat uw hond in zijn sas is!

Voor meer informatie over honden gedrag;

Boeken;

  • Kijk eens naar je hond van Monique Bladder
  • Een hondenleven lang fysiek en mentaal in balans van Sam Turner en Martine Burgers
  • Dit is de hond van John Bradshaw

Geschreven door: Saskia Bekkema, nazorg team TWAS Animal Rescue

Voor vragen  kunt u altijd contact opnemen met ons: nazorg@twas-animalrescue.be